Onderzoek

Onderzoek naar nieuwe behandeling voor melanoom

Uitgezaaid melanoom, een agressieve en moeilijk behandelbare vorm van huidkanker, kan wellicht bestreden worden door kunstmatig een andere huidaandoening op te wekken: vitiligo. Bij deze auto-immuunziekte valt de eigen afweer pigmentcellen (melanocyten) in het lichaam aan. Die worden afgebroken en er ontstaan witte vlekken in de huid. Bij melanoom is sprake van woekering van ontspoorde pigmentcellen; afbraak daarvan is dan ook gunstig.

Het onderzoeksteam van dr R.M. Luiten van de afdeling Huidziekten van het AMC heeft ontdekt dat het vitiligo-bevorderende huidbleekmiddel monobenzon de afbraak van melanoomcellen door het immuunsysteem kan bevorderen. Het effect van monobenzon blijkt sterker in combinatie met stoffen die het immuunsysteem stimuleren, Imiquimod (MI therapie) en/of CpG (MIC therapie). In preklinische testen blijken deze combinaties effectief om melanoom te bestrijden.

Immuuntherapie van melanoom

Melanoom ontstaat uit pigmentcellen (melanocyten) die het lichaam beschermen tegen schadelijke invloeden van zonnestraling. Melanoom is relatief ongevoelig voor chemotherapie en bestraling en daardoor een moeilijk behandelbare vorm van huidkanker. Wel kan het immuunsysteem melanoomcellen via herkenningstekens op het celoppervlak opsporen. In toenemende mate wordt daarom geprobeerd uitgezaaid melanoom te behandelen met immuuntherapie. Daarbij is het de bedoeling om de eigen afweer in te zetten tegen de huidkankercellen. Voor de bestaande vormen van immuuntherapie komen echter niet alle patiënten in aanmerking, bovendien zijn ze duur, arbeidsintensief en belastend voor de patiënt. Nog belangrijker: de overleving van melanoompatiënten verbetert er momenteel nauwelijks door.

Nieuwe behandeling: Melanoom en vitiligo

Het onderzoeksteam van dr. Luiten maakte gebruik van het gegeven dat sommige melanoompatiënten vitiligo krijgen door immuuntherapie. Deze patiënten blijken een betere prognose te hebben, hetgeen aangeeft dat de eigen afweer voor het opruimen van woekerende melanocyten zorgt. Op basis hiervan slaagden zij erin MIC therapie en MI therapie te ontwikkelen voor de behandeling van melanoom.

MI therapie en MIC therapie

Luiten en collega's gingen uit van het huidbleekmiddel monobenzon dat het ontstaan van vitiligo bevordert. Door het smeren van monobenzon-crème op de huid worden de pigmentcellen beter door het immuunsysteem herkend. Dit leidt tot een immuunreactie tegen de pigmentcellen en vitiligo. Aangezien melanoomcellen lijken op pigmentcellen, kan deze immuunreactie ook melanoomcellen aanvallen. De onderzoekers versterkten die immuunreactie vervolgens door monobenzon te combineren met een of twee stoffen die de afweer als het ware een extra duwtje in de rug geven. Dit resulteerde in nieuwe vormen van immuuntherapie: MIC therapie of MI therapie. In preklinische studies met melanoom heeft deze therapie zeer gunstige resultaten. In 85 procent van de gevallen belette MIC therapie de tumorgroei; en na afloop van de behandeling bleef de tumor weg in meer dan 60 procent van de gevallen. Luiten’s groep publiceerde hun resultaten in het wetenschappelijke tijdschrift PLoS one (dd. 13 mei 2010) en in de Journal of Investigative Dermatology (dd. jan 2011). Of deze therapie ook goed werkt in patiënten met melanoom moet nog blijken. Wel staat vast dat monobenzon bij mensen vitiligo kan veroorzaken. Samen met de observatie dat vitiligo gunstig is voor de overleving bij melanoom, is MIC therapie dus een veelbelovende nieuwe behandeling voor melanoom.

Nieuwe behandeling melanoom: Klinische trial gestart!

Op basis van dit onderzoek start vanaf maart 2011 een nieuw klinische studie om MI therapie bij melanoompatiënten toe te passen. De studie is een samenwerking tussen het AMC en het NKI-AVL. De patiënten worden behandeld bij het NKI-AVL in Amsterdam. Lees meer over deze trial.

Share |

. Ontwerp en realisatie: Nico van Dijk Media

Top